سلطان محمد ميرزا قاجار
152
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
ذات الحج از قاع الصغير الى ذات الحج ده ساعت [ و ] همهء راه بيابانى است هموار ، مگر سه ساعت از آخر راه ، كوه كوچك و سنگلاخ است . خود ذات الحج قلعهء كوچكى است در ميان دره ماهور و رمل . قناتى دارد كه آبش در بركه جمع مىشود . چند اصله درخت خرما دارد . مدوره از ذات الحج الى مدّوره ده ساعت ، اول راه دره ماهور ، آخر هموار و همهجا سنگلاخ [ و ] قدرى از اواخر راه رمل است [ 89 آ ] . خود مدّوره قلعهء كوچكى است در زمين رمل كه دورش كوه است . آبش از چشمهء شيرين و گوارا [ و ] سكنهء آن منحصر است به محافظ بركه و چشمه . فوق العقبه از مدوره الى فوق العقبه ده ساعت ، اول راه گردنهء مختصرى است و رمل ؛ بعد بيابان سنگلاخى است . كوه از دور و نزديك نمايان است . هيزم طاغ و مغيلان كمى دارد . اكثر از سنگ اين بيابان سنگ چقماق است . از مدينه الى نزديك شام ، بعضى جاها كه سنگ چقماق بود ، پاره [ اى ] از اهل شام را ديدم كه در ميان سنگها جستجو مىكردند . پرسيدم از پى چه مىگرديد ؟ گفتند : در ميان اين سنگها يك قسم سنگ گاهى يافت مىشود كه او را مىشكنند ، در جوفش الماس يافت شود . العهدة على الراوى . در خارج اين محل قلعه و بركهاى است كه از آب باران پر شود . هرسال كه بارندگى نشود آب در اين بيابان يافت نمىشود . آخر راه [ 89 ب ] گردنهء سنگلاخى است . معان از فوق العقبه الى معان نوزده ساعت [ و ] همهء راه سنگلاخ [ است ] . سنگ چقماق در اين راه بسيار است . درخت مغيلان و طاغ زياد است . سمت غربى راه